Brandveiligheid in parkeergarages: maximale techniek op enkele locaties of effectieve veiligheid op grote schaal?
De autobrand op 14 augustus in parkeergarage De Vier Gravinnen in Tiel laat opnieuw zien waarom een goed functionerend ventilatiesysteem in een parkeergarage van grote waarde is. Bij de brand kwam veel rook vrij. Volgens de eerste openbare berichtgeving werd deze rook snel door het aanwezige ventilatiesysteem afgevoerd en was het vuur snel onder controle.
In deze parkeergarage is een zogenoemd tienvoudig ventilatiesysteem aanwezig. Dat systeem is ontworpen om bij brand een grote hoeveelheid rook en warmte af te voeren. Het blust de brand niet, maar kan wel de omstandigheden in de garage aanzienlijk verbeteren. Daarmee ondersteunt het systeem de ontvluchting, beperkt het de verspreiding en ophoping van rook en helpt het de brandweer bij het lokaliseren en bestrijden van de brand.
Het incident in Tiel onderstreept daarmee een bredere vraag: kiezen we voor de technisch meest uitgebreide oplossing op een beperkt aantal locaties, of voor een doelmatige voorziening die op veel meer locaties kan worden toegepast?
Ventilatie en sprinklers hebben een verschillend doel
Een tienvoudig ventilatiesysteem en een sprinklerinstallatie zijn niet één-op-één vergelijkbaar. Beide systemen leveren een bijdrage aan de brandveiligheid, maar op een andere manier.
Een tienvoudig ventilatiesysteem:
- detecteert, afhankelijk van de uitvoering, een brand in een vroeg stadium;
- voert rook en warmte gecontroleerd af;
- beperkt rookophoping en rookverspreiding;
- ondersteunt de inzet en oriëntatie van de brandweer;
- kan ook worden gebruikt voor de dagelijkse ventilatie en afvoer van uitlaatgassen.
Een sprinklerinstallatie:
- reageert rechtstreeks op de warmte van een brand;
- brengt lokaal water op of nabij de brandhaard;
- kan de ontwikkeling en uitbreiding van de brand sterk beperken;
- verkleint de kans dat meerdere voertuigen bij de brand betrokken raken;
- blijft ook effectief wanneer de brandweer niet direct bij de brandhaard kan komen.
Wanneer uitsluitend naar de beheersing van de brand wordt gekeken, biedt een goed ontworpen sprinklerinstallatie meer dan een ventilatiesysteem. De sprinkler grijpt immers rechtstreeks in op de brandontwikkeling. Een ventilatiesysteem voert rook en warmte af, maar blust de brand niet.
De beste installatie is niet automatisch de beste oplossing voor de totale gebouwvoorraad
Tegenover de hogere brandbeheersende werking van sprinklers staan een aanzienlijk hogere investering en een complexere technische infrastructuur. Er zijn onder meer een sprinklerleidingnet, watervoorziening, pompen, afsluiters, doormelding, inspecties en periodiek onderhoud nodig. Bij bestaande parkeergarages kan de inpassing bovendien ingrijpend en kostbaar zijn.
Een tienvoudig ventilatiesysteem is doorgaans eenvoudiger inpasbaar. Veel parkeergarages beschikken al over ventilatoren, kanalen, stuwdrukventilatoren, detectie en een regelinstallatie. Door deze voorzieningen doelgericht te ontwerpen, aan te passen of te renoveren, kan op relatief veel locaties een betekenisvolle verbetering van de brandveiligheid worden gerealiseerd.
Dat leidt tot een belangrijk maatschappelijk uitgangspunt:
Het is vaak effectiever om in een groot aantal parkeergarages een goed functionerend basisniveau van brandveiligheid aan te brengen, dan slechts een klein aantal garages van de meest uitgebreide installatie te voorzien.
Vergelijk het met de keuze tussen tien garages met een doelmatig rookbeheersingssysteem en één garage met een sprinklerinstallatie. De sprinklerinstallatie biedt in die ene garage een hogere mate van brandbeheersing. In de overige negen garages is zonder aanvullende maatregelen echter geen vergelijkbare ondersteuning aanwezig. Wanneer het beschikbare budget over meer locaties kan worden verdeeld, neemt de veiligheid van de totale gebouwvoorraad toe.
“Redelijk goed” moet wel aantoonbaar goed zijn
Een pleidooi voor breed toepasbare ventilatiesystemen mag geen pleidooi zijn voor minimale of onvoldoende uitgewerkte installaties. Een tienvoudig ventilatiesysteem levert alleen de beoogde bijdrage wanneer de volledige veiligheidsketen functioneert.
Daarvoor zijn onder meer nodig:
- betrouwbare en tijdige branddetectie;
- een heldere brandmatrix en correcte aansturing;
- voldoende afzuigcapaciteit en toevoer van vervangingslucht;
- een logisch en aantoonbaar luchtstromingspatroon;
- beperking van ongewenste rookverspreiding;
- goede bereikbaarheid voor de brandweer;
- periodieke inspectie, beproeving en onderhoud;
- duidelijke afspraken over het gebruik tijdens een brandweerinzet.
Alleen het plaatsen van grote ventilatoren is dus niet voldoende. De prestaties worden bepaald door het samenspel van detectie, besturing, luchttoevoer, luchtafvoer, bouwkundige situatie en brandweerstrategie.
Geen tegenstelling, maar een risicogerichte keuze
Sprinklers en ventilatie hoeven niet als concurrerende oplossingen te worden beschouwd. Bij parkeergarages met een verhoogd risico kan een combinatie juist wenselijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan zeer grote of diepe garages, gebouwen met kwetsbare bewoners, complexe ontvluchting, beperkte bereikbaarheid of een grote mogelijke impact op de bovenliggende bebouwing.
In dergelijke situaties kan een sprinklerinstallatie de brand beheersen, terwijl een ventilatiesysteem de rook afvoert en de brandweerinzet ondersteunt. De uiteindelijke keuze moet daarom altijd worden gebaseerd op een projectspecifieke risicoanalyse.
Voor een groot deel van de bestaande parkeergarages ligt er echter een andere en meer directe kans: zorgen dat de aanwezige detectie- en ventilatiesystemen daadwerkelijk functioneren zoals bedoeld. Daarmee kan tegen een beheersbare investering op veel locaties een concrete veiligheidswinst worden bereikt.
Veiligheid wordt ook bepaald door de schaal waarop zij beschikbaar is
De brand in Tiel lijkt op basis van de eerste berichtgeving een praktisch voorbeeld van de functie die een ventilatiesysteem kan vervullen. Er ontstond veel rook, deze werd snel afgevoerd en de brandweer kreeg de situatie snel onder controle. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen hoe de installatie en de overige veiligheidsvoorzieningen tijdens het incident exact hebben gefunctioneerd. Aan één incident kunnen daarom geen definitieve technische conclusies worden verbonden.
Het voorval maakt wel zichtbaar dat een relatief doelmatige installatie tijdens een echte brand een belangrijke bijdrage kan leveren.
De meest uitgebreide techniek levert op één locatie mogelijk de beste prestatie. Maar voor de brandveiligheid van de totale gebouwvoorraad kan een breed toegepast, betrouwbaar en goed onderhouden ventilatie- en detectiesysteem meer betekenen.
Niet alleen de maximale werking van één installatie telt. Ook het aantal locaties waarop een effectieve veiligheidsvoorziening daadwerkelijk aanwezig, beschikbaar en bedrijfszeker is, bepaalt het uiteindelijke veiligheidsniveau.
System-Care Service B.V. inspecteert, onderhoudt en beproeft ventilatie-, gasdetectie- en branddetectiesystemen in parkeergarages. Daarbij beoordelen wij niet alleen afzonderlijke componenten, maar juist de werking van de volledige veiligheidsketen: van detectie en besturing tot ventilatie en ondersteuning van de brandweerinzet.
Auteur: Ing. R.J.A. Duijndam